چنان كه قبلا گفتيم ، شخصيتهاى فوق - كه بخشى از شاگردان و دست‌پروردگان سيّدند - هريك در عصر و مصر خود منشأ بسى خدمات و آثار خير علمى و اجتماعى و سياسى بوده‌اند . مرحوم آيت اللّه حاج سيد جواد مدرسى ، عالم پارسا و مبارز يزد ، سخنى نغز دارد . به نوشتهء او : صاحب عروه « شاگردى و رفيقى چون آسيد يحيى ( موسوى يزدى ) تربيت مىكند كه ساليان دراز يعنى بعد از آميرزا سيد على مدرس ( يزدى ) متوفى 1316 رياست علمى يزد و شخصيت علمى اول ( آن شهر ) به دست ايشان رسيد تا هنگام وفات كه به حاج ميرزا سيد على مدرس لب‌خندقى سپردند ، و شاگردى مانند سيد حسين مدرس باغ‌گندمى تربيت كرد كه مجتهد بزرگ و زاهد و عابد ( بود ) و هرگز در بستر نخوابيد و مانند حاج ميرزا آقا پسر مجتهد بزرگ آمحمد جعفر تربيت كرد كه در زهد و همچنين مقام علمى در يزد كم‌نظير بودند و مانند آسيد محمد فيروزآبادى تربيت كردند كه بعد از ايشان در يزد مرجع بزرگ بودند « 1 » . . . و غير اينها از شاگردان آن بزرگوار در عرب مانند شيخ احمد كاشف الغطاء مرجع بزرگ و برادرش مرحوم علامه آقاى آشيخ محمد حسين كاشف الغطاء ، دو وصىّ آن مرحوم كه بالخصوص مايهء افتخار اسلام و تشيع بودند ، الى غير ذلك . . . مانند حاج سيد عبد الحىّ يزدى تربيت مىكند كه زمانى در پونهء هند و ساليانى در يزد شخص اوّل روحانى آمر به معروف و ناهى از منكر شمرده مىشود » . « 2 » در فهرست بلند شاگردان سيد ، كه فوقا گذشت ، با سرآمدان رشته‌هاى گوناگون دانش روبرو مىشويم . از مراجع بزرگوارى چون سيد ابو الحسن اصفهانى و حاج آقا حسين طباطبايى بروجردى ، كه زعامت عامّ جهان تشيع به نام آنان رقم خورد ، تا فقيهانى چون حاج شيخ عبد الكريم حائرى يزدى و يارانش سيد محمد حجت كوهكمرى ، سيد محمد تقى خوانسارى و سيد صدر الدين صدر و ميرزا محمد فيض قمى ، كه بنياد حوزهء علميهء مركزى قم را گذاشتند و با خون‌دل ، در شرايط سخت دوران ديكتاتورى رضا خانى ، از آن پاسدارى كردند ، و مصلحانى چون شيخ محمد حسين آل كاشف الغطاء و شهيد سيد حسن مدرس ، كه در عصر و مصر خويش ، به مصاف استعمار و صهيونيسم رفتند يا پنجه در پنجهء حكام ستمگر و وابسته به اجانب افكندند ، و حكيمان چابك

--> ( 1 ) . دربارهء آيت اللّه سيد محمد فيروزآبادى ( متوفى 1345 ق ) ر . ك ، علماء معاصرين ، ملا على واعظ خيابانى ، صص 137 - 138 . ( 2 ) . النجوم السرد . . . ، مخطوط ، ص 196 . دربارهء شرح‌حال حاج سيد عبد الحى و فرزندان ايشان ر . ك ، گنجينهء دانشمندان ، محمد شريف‌رازى ، 7 / 446 - 448 .